العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)
301
بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)
و تا آخر حديث . حصائد السنتهم يعنى آن سخنانى كه با زبان خود آن را منظم نموده و دستهبندى كرده كه در آن سخنان خير و سودى نيست . حصائد جمع حصيده است يعنى درو شده از زراعت كه سخنان را تشبيه به آنچه درويده شده و دسته شده نموده است كه زبان و دستهبندى كرده كه در آن سخنان خير و سودى نيست . حصائد جمع حصيده است يعنى درو شده از زراعت كه سخنان را تشبيه به آنچه درويده شده و دسته شده نموده است كه زبان مانند داس كه محصولات لفظى را چيده و در كنار هم قرار داده است . و در كتاب قاموس گفته است . كبه يعنى وارونه كرد و به زمين زد و اكبه همچنين است و كبكبه فاكب او را انداخت او هم افتاد كه هم لازم و هم متعدى استعمال مىشود . و راجع بلفظ مناخر گفته است منخر بفتح ميم و خاء و بكسر هر دو و بضم هر دو كه اين سه وزن و بر وزن مجلس به معناى بينى است ( تمام شده حرف قاموس ) . و عامل منحصر شمردن زبان براى دخول در آتش بعنوان غالب و مبالغه است و شايد اين حديث اشارهء به اين آيه باشد كه ميفرمايد فَكُبْكِبُوا فِيها هُمْ وَ الْغاوُونَ شعرا 94 . آنان و گمراهان در آتش افكنده شدند و در اخبار آمده كه غاوين كسانى هستند كه در مقام سخن دم از عدل و داد ميزنند ولى عملا بر خلاف عدالت رفتار مينمايند . 79 - كافى . از عدهء مشايخ . . . از وشاء كه گفت از حضرت رضا عليهم السّلام شنيدم كه ميفرمود . در زمان بنى اسرائيل چنين بود كه اگر كسى ميخواست در زمرهء عبادتكنندگان باشد لازم بود اول مدت بيست سال صمت و سكوت اختيار كند . بيان . منظور از سكوت يعنى سكوت از حرفها و سخنان غير مناسب و بىفائده . و علت اين سكوت طولانى اين بود كه صمت و سكوت ملكه و يك حالت راسخ در او باشد سپس مشغول بجديت و كوشش در عبادت ميشد كه عبادتش پاك و خالى از مفاسد باشد و ممكن است كه اين سكوت طولانى براى انديشيدن در معارف يقينى و فهم علوم و مطالب دينى باشد تا در جهت علمى به حد كمال برسد و شايستهء مقام تعليم و ارشاد و هدايت بندگان شود و خود را بوسيلهء اعمال صالحه تكميل نمايد كه در مقام علم و عمل از خطا ، و لغزش ايمن باشد و پس از اين شروع در انواع عبادات نمايد كه من جمله از آنها هدايت و تعليم و تكميل مردم است همان طورى كه از امير مؤمنان عليه السّلام نقل شد كه فرمود . هر سكوت و خاموشى كه در آن تفكر و انديشيدن نباشد او سهو و غفلت است . و امام هفتم عليه السّلام فرمود . طريق تكميل عقل تفكر و انديشيدن است . و نشانهء تفكر صمت و سكوت است و امثال اين روايت بسيار است .